Wanneer je een bezwaar indient tegen een besluit van de gemeente, krijg je waarschijnlijk te maken met de Commissie bezwaarschriften. Hoe serieus moet je zo’n adviesorgaan eigenlijk nemen?
Het antwoord hangt af van het perspectief — en vooral van de vraag of je te maken hebt met een gemeente die behoorlijk bestuur serieus neemt. Vraag je het in jouw belang, maar heb je te maken met een onfatsoenlijke gemeente, dan is het antwoord simpel: neem het niet te serieus. In dit artikel leg ik uit waarom je in zo’n situatie alles met een grote korrel zout moet nemen. Waarschijnlijk komt het dan uiteindelijk aan op de volgende stap: de beroepsprocedure bij de bestuursrechter.
10 november 2025 – Ray Heijder, jurist bij Ebenezer Advies
Bestuurlijk tijd rekken
Volgens de Algemene wet bestuursrecht (Awb) kan de gemeente een adviescommissie inschakelen voor de behandeling van een bezwaar. Dat levert de gemeente direct een eerste bonus op: de wettelijke beslistermijn wordt verlengd van zes naar twaalf weken. Ideaal voor gemeenten die graag tijd rekken – maar nadelig voor jou, omdat je langer in onzekerheid blijft.
Wanneer je met een uitzonderlijk onfatsoenlijke gemeente te maken hebt, hoor je vaak niet eens dat die verlenging is ingegaan. Volgens artikel 7:13, tweede lid, Awb moet de gemeente de bezwaarmaker zo spoedig mogelijk informeren over de inschakeling van een bezwarencommissie:
“Indien een commissie over het bezwaar zal adviseren, deelt het bestuursorgaan dit zo spoedig mogelijk mede aan de
indiener van het bezwaarschrift.”
Maar wat als dat niet gebeurt? Ook al heb je de wet aan je zijde, een onfatsoenlijke gemeente — met een bestuursrechter die het bestuursorgaan primair lijkt te beschermen — zal zich dan beroepen op artikel 7:10, eerste lid, Awb:
“Het bestuursorgaan beslist binnen zes weken of – indien een commissie als bedoeld in artikel 7:13 Awb is ingesteld – binnen twaalf weken, gerekend vanaf de dag na die waarop de termijn voor het indienen van het bezwaarschrift is verstreken.”
Gemeente en rechter voeren dan aan dat de verlenging automatisch uit de wet voortvloeit, en negeren de samenhang met artikel 7:13, tweede lid, Awb. Tsja — daar sta je dan als burger.
Geen gezag
Zo’n bezwarencommissie lijkt misschien heel gewichtig — en officieel heet ze ook nog “onafhankelijk” — maar wanneer je te maken hebt met een onfatsoenlijke gemeente, heb je er weinig aan.
Het adviesorgaan heeft namelijk geen bindend gezag, in tegenstelling tot de bestuursrechter. De commissie kan slechts een niet-bindend advies uitbrengen. De bestuursrechter daarentegen kan bindende uitspraken doen waar de gemeente zich aan moet houden.
De gemeente kan het advies van de commissie dus deels of geheel naast zich neerleggen als het haar niet bevalt. Bevalt het advies wél, dan wordt het gretig omarmd en volledig overgenomen in de beslissing op bezwaar. Zo kan de gemeente geheel handelen naar eigen belang. Jij bent dan bijzaak.
Achterkamertjes
Officieel is de bezwarencommissie onafhankelijk. In de praktijk ben je echter nooit getuige van het informele overleg tussen de gemeente en de commissie. Je bent er niet bij wanneer jouw dossier aan de commissie wordt overgedragen, en je mag niet eisen te weten wanneer dat precies is gebeurd. Ook zul je nooit te horen krijgen welke instructies of ‘verwachtingen’ de gemeente mogelijk aan de commissie heeft meegegeven.
Je kunt alleen vermoeden dat er achter de schermen is geroggeld — op basis van het uiteindelijke advies. Bewijzen kun je het niet.
Metaforisch bedoeld
In het proces word je uitgenodigd voor een hoorzitting. Denk echter niet dat daar echt naar je wordt geluisterd. Beloften over ‘horen’ en ‘zorgvuldige behandeling’ moet je zien als metaforisch bedoeld. Een hoorzitting is nu eenmaal wettelijk verplicht. Toe maar dan.
Wanneer je wat meer ervaring krijgt met het deelnemen aan hoorzittingen van de gemeentelijke bezwarencommissie, ga je er wel doorheen prikken. Probeer dan wél professioneel en beleefd te blijven — ook al word je een beetje in de maling genomen.
Conclusie
De bezwarencommissie is op papier een onafhankelijk adviesorgaan dat bijdraagt aan zorgvuldige besluitvorming. In de praktijk is het echter vaak een tussenstation waarmee gemeenten vooral tijd winnen — en soms ook hun eigen handelen legitimeren.
Als je te maken hebt met een gemeente die behoorlijk bestuur hoog in het vaandel heeft, kan de commissie een waardevol instrument zijn. Maar bij een onfatsoenlijke of strategisch opererende gemeente is het verstandig om de uitkomst van de bezwaarprocedure vooral te zien als voorbereiding op het echte werk: het beroep bij de bestuursrechter.
Speel ondertussen het spel maar een beetje mee.
Reactie(s)
Als de gemeentelijke bezwarencommissie echt nuttig zou zijn, was de inschakeling ervan wel bij wet verplicht. Maar het is nu slechts een tijdrovend optioneel uitstapje in het bestuursrechtelijke proces wanneer de gemeente dat wil. Als bezwaarmaker heb je er weinig tot niets aan.