Soms lijken gemeenten hun plichten op het gebied van behoorlijk bestuur compleet te negeren. Echt waar. Vraag je mij er één te noemen, dan komt gemeente X meteen in beeld. Deze overheidsorganisatie diende opnieuw als inspiratiebron voor dit artikel over ongewenst wensdenken.
15 november 2025 – Ray Heijder, jurist bij Ebenezer Advies
Te veel weelde?
Gemeente X maakt al geruime tijd gebruik van externe professionals voor haar privacyteam. Het in 2014 opgerichte bedrijf is snel gegroeid tot een adviesorganisatie met meer dan 100 consultants en vestigingen in Eindhoven en Rijswijk. Met hun expertise ondersteunen zij gemeenten op het gebied van privacy, risicomanagement en informatieveiligheid.
Een flinke investering van gemeente X, maar is de organisatie wel in staat deze “weelde” te benutten? Dat blijkt problematisch zodra er een kritische burger op het toneel verschijnt.
Respect voor de gemeentelijke klant
Wat opvalt bij de externe professionals is dat zijn hun directe opdrachtgever, de gemeente, hoog achten. Dat respect is prijzenswaardig. Helaas geldt hetzelfde vaak niet voor de burger als klant; veel gemeenten kijken met wantrouwen naar hun inwoners.
Omdat hun focus volledig bij de gemeente ligt, verdiepen professionals zich niet altijd in het beleid of het gewenste dienstverleningsniveau van de organisatie. Toch wagen ze zich zonder diepgaande analyse aan uitspraken, bijvoorbeeld in een verweerschrift bij een bezwaar of beroep van een burger.
Wensdenken
Hier komt het fenomeen wensdenken om de hoek kijken. Professionals hopen vaak dat de wereld van de gemeente net zo netjes, dienstverlenend en rechtvaardig is als hun idealen of de vakliteratuur beschrijft. Dat leverde bijvoorbeeld een uitspraak namens het college op van een privacy & legal consultant:
Wij hanteren het beleid dat in beginsel altijd aan een inzageverzoek wordt voldaan, tenzij er een wettelijke uitzondering van toepassing is die maakt dat wij dit echt niet (volledig) kunnen. Het ligt niet in de lijn van het dienstverlenende karakter van onze organisatie om inzage te onthouden wanneer wij wel degelijk de mogelijkheid hebben om inzage te geven.
Een mooie voorstelling van zaken, maar voor gemeente X toch te veel van het goede. In de praktijk wordt er alles aan gedaan om inzage juist te belemmeren, en zoekt men naar elke mogelijke wettelijke uitzondering om een verzoek af te wijzen. Daardoor komt het misschien ook dat wettelijke termijnen chronisch worden overschreden.
Het idealistische wensdenken van de externe professional werd daarmee ongewenst. Niet veel later werd de privacy & legal consultant vervangen. Ook de opvolger, die dezelfde inwoner behandelde, was al snel weer vertrokken. Gelukkig heeft het externe bureau tientallen professionals in dienst, dus kan gemeente X blijven wisselen totdat ze de ‘goeie’ treft die wel echt namens het college spreekt.
Woo-verzoek?
Maar misschien zit ik er helemaal naast en is er helemaal geen sprake van al dan niet gewenst wensdenken van de externe professional. Misschien is het verhaal – behalve al opgevoerd in een verweerschrift – wel ergens bij gemeente X te lezen. Maar dan zou het dus in een document moeten staan. Hmm.. ik voel een verzoek tot openbaar maken daarvan in de lucht hangen.