Informele behandeling

Een bezwaarprocedure is niet automatisch een juridische strijd

Bezwaar maken klinkt al gauw zwaar. Veel burgers ervaren dat ook zo en zien er soms alleen daarom al van af. Toch zijn er steeds meer gemeenten die een bezwaar niet als een bedreiging zien, maar als een tweede kans: een mogelijkheid om een eerder genomen besluit opnieuw te bekijken en waar nodig te verbeteren.

Die tweede kans is er ook daadwerkelijk. Na een eerste besluit, het zogenoemde primaire besluit, moet de gemeente bij een ontvankelijk bezwaar in beginsel het besluit heroverwegen. Dat heet een volledige heroverweging. De gemeente kijkt dan opnieuw naar het besluit, met inachtneming van de bezwaren en de relevante feiten en omstandigheden.

Maar het hoeft niet altijd meteen uit te lopen op een uitgebreide, formele procedure.

Eerst kijken of het ook informeel kan

Een bezwaar kan namelijk ook informeel worden behandeld. In plaats van direct de formele procedure te doorlopen, kan de gemeente eerst contact opnemen met de bezwaarmaker. Misschien berust het bezwaar op een misverstand, is een nadere toelichting voldoende of kan de gemeente een gemaakte fout herstellen.

Soms leidt dat gesprek tot een oplossing waar beide partijen mee verder kunnen. Daarmee kan een uitgebreide procedure worden voorkomen.

Steeds meer gemeenten onderzoeken daarom na ontvangst van een bezwaarschrift of een informele aanpak mogelijk en passend is. Sommige gemeenten hebben die werkwijze ook vastgelegd in een lokale regeling of verordening. Daarin kan bijvoorbeeld staan dat de gemeente bij ieder ingediend bezwaar eerst onderzoekt of informele behandeling mogelijk is.

Niet meteen een juridische strijd

Een bezwaar is niet automatisch het begin van een juridische strijd. Het is in de eerste plaats een mogelijkheid om een besluit opnieuw te bekijken, een burger beter te informeren of samen naar een oplossing te zoeken.

Lukt dat niet, dan kan de formele bezwaarprocedure worden voortgezet. De gemeente neemt dan een beslissing op bezwaar, waarbij zij het oorspronkelijke besluit heroverweegt. Is de belanghebbende het ook met die beslissing niet eens, dan kan onder de daarvoor geldende voorwaarden de bestuursrechter worden ingeschakeld.

Pas wanneer partijen er onderling niet uitkomen, kan de zaak dus uitmonden in een procedure bij de rechter. Dat hoeft echter niet het uitgangspunt te zijn.

Wel op tijd bezwaar maken

Er is één belangrijke kanttekening. Wie zijn rechten wil behouden, moet doorgaans binnen zes weken na de bekendmaking van het besluit bezwaar maken. Die termijn is juridisch van belang. In veel gevallen moet eerst de bezwaarprocedure worden doorlopen voordat beroep bij de bestuursrechter mogelijk is.

Wachten met bezwaar maken omdat de procedure ingewikkeld of zwaar lijkt, kan daarom nadelig uitpakken. Juist door op tijd bezwaar te maken, houdt een belanghebbende de mogelijkheid open om het besluit te laten heroverwegen en zo nodig later naar de rechter te gaan.

Een inventarisatie onder gemeenten

Hoe gemeenten invulling geven aan informele behandeling van bezwaren, valt onder meer op te maken uit de informatie op hun gemeentelijke websites. Daar kunnen zij uitleggen hoe zij met bezwaren omgaan en of zij inzetten op een informele, oplossingsgerichte aanpak.

Of gemeenten zichzelf bovendien formeel hebben verplicht om de mogelijkheid van informele behandeling te onderzoeken, kan worden nagegaan aan de hand van hun lokale regelgeving. Daarbij is het van belang om te kijken naar de actuele, vastgestelde en openbaar gemaakte regeling.

In het najaar van 2026 voert Ebenezer Advies een inventarisatie uit. We beginnen bij gemeenten in Gelderland. Hoeveel aandacht besteden zij aan informele behandeling? Hebben zij deze aanpak vastgelegd in hun regelgeving? En in hoeverre maken zij voor burgers duidelijk dat bezwaar maken ook een kans op een oplossing kan bieden?

Het doel is inzicht te krijgen in de manier waarop gemeenten omgaan met deze laagdrempelige mogelijkheid om besluiten te verbeteren en geschillen te voorkomen.