Van gemeenten mag worden verwacht dat zij volgens het beginsel van fair play op een eerlijke en open manier met hun inwoners omgaan. Dat is immers een van de pijlers van behoorlijk bestuur. Toch blijkt de praktijk soms weerbarstig. In Gelderland lijkt een gemeente (naam bekend bij Ebenezer Advies) het niet zo nauw te nemen met dit uitgangspunt. In samenwerking met de Commissie bezwaarschriften wordt een koers gevaren die op zijn zachtst gezegd vragen oproept. Dit artikel is bedoeld als waarschuwing: zo moet het dus níet.
Een Woo-verzoek
Een inwoner wil weten hoeveel verzoeken haar gemeente in een bepaalde periode heeft ontvangen op grond van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Om dat te achterhalen dient zij een verzoek in op basis van de Wet open overheid (Woo). Zij vraagt om bestaande documenten waaruit kan worden afgeleid om hoeveel AVG-verzoeken het gaat.
Een moeizame relatie
Tussen de aanvrager en de gemeente botert het al langere tijd niet. Er lijkt sprake van een patroon waarbij de gemeente verzoeken van deze inwoner actief tegenwerkt. Pogingen om haar bij de rechter in diskrediet te brengen door haar procesgedrag als ‘bovenmatig’ te bestempelen, hebben tot nu toe weinig effect gehad. De houding van de gemeente lijkt vooral gericht op het zoeken naar juridische mogelijkheden om aanvragen af te wijzen. Dat lukte eerder een aantal keer, maar bij dit Woo-verzoek ontbreekt een duidelijke afwijzingsgrond.
Dan maar een list
Omdat het bestuursorgaan de aanvrager toch niet tegemoet wil komen, wordt een creatieve – maar dubieuze – oplossing bedacht: het herformuleren van de aanvraag. De werkwijze laat zich als volgt samenvatten:
- Bepaal welke afwijzingsgronden de wet biedt;
- Pas het object van de oorspronkelijke aanvraag zó aan dat zo’n grond kan worden toegepast;
- Wijs de aanvraag vervolgens op basis daarvan af;
- Presenteer een verweer dat deze constructie verhult, ook voor de bezwarencommissie.
Een dergelijke handelswijze doet sterk denken aan ‘reverse engineering’ van het besluitvormingsproces. Het is moeilijk voor te stellen dat een overheid zich tot dit soort trucs verlaagt – maar de praktijk wijst anders uit.
Naar de rechter
Inmiddels ligt de kwestie bij de rechtbank Gelderland. Daar wordt de bestuursrechter gevraagd dit voorbeeld van onrechtmatig bestuurlijk handelen te beoordelen. De tegenstelling tussen het oorspronkelijke Woo-verzoek en het uiteindelijke besluit is zo groot, dat deze de rechter nauwelijks kan ontgaan.
Wordt vervolgd – zodra er meer bekend is over de uitkomst van de beroepsprocedure.