Bij een bezwaar tegen een besluit op een Woo-verzoek (Wet open overheid) ontstaat niet automatisch een dwangsom wanneer het bestuursorgaan te laat beslist. Dat voelt tegenstrijdig, omdat bij veel andere bestuursrechtelijke procedures de dwangsomregeling wél geldt.
ECLI:NL:RBOVE:2025:1586
ECLI:NL:RBOVE:2025:1579
ECLI:NL:RBDHA:2025:1107
🔹 1. De normale regel: dwangsom bij niet tijdig beslissen
In de Algemene wet bestuursrecht (Awb) staat de regeling:
Afdeling 4.1.3.2 Awb — Dwangsom bij niet tijdig beslissen
Normaal geldt:
Bestuursorgaan beslist te laat
Burger stuurt een ingebrekestelling
Na 2 weken zonder besluit → automatisch dwangsom
Die loopt per dag op tot een maximumbedrag
Dit is bedoeld als drukmiddel om trage besluitvorming te voorkomen.
🔹 2. Maar: Woo-verzoeken zijn uitgezonderd
Voor besluiten op Woo-verzoeken geldt een belangrijke uitzondering:
De wetgever heeft expliciet bepaald dat de automatische dwangsomregeling niet van toepassing is op Woo-besluiten.
Reden:
Voorkomen van strategisch massaal indienen van verzoeken
Voorkomen van “dwangsom-jacht”
Beperken van administratieve druk bij overheden
Dit is geregeld via een uitsluiting in de Awb voor Woo-besluiten.
🔹 3. Geldt die uitzondering ook voor bezwaar?
Ja — en dit is het punt waar vaak verwarring over ontstaat.
De uitsluiting van de dwangsomregeling geldt niet alleen voor:
het primaire Woo-besluit
maar ook voor:
het besluit op bezwaar tegen een Woo-besluit
Waarom?
Omdat het bezwaar juridisch nog steeds onderdeel is van dezelfde Woo-besluitketen. De aard van het besluit blijft een Woo-besluit. De uitzondering “volgt” dus het dossier.
Rechters hebben dit inmiddels bevestigd:
➡️ geen automatische dwangsom bij te laat beslissen op Woo-bezwaar.
🔹 4. Wat kun je dan wél doen bij te laat beslissen?
Ook zonder dwangsom sta je niet met lege handen.
Je kunt:
✅ Beroep wegens niet tijdig beslissen instellen
Bij de rechtbank:
Zonder ingebrekestelling kan dat meestal niet → eerst ingebrekestellen
Daarna beroep instellen wegens niet tijdig beslissen
Rechter kan:
termijn opleggen
soms een rechterlijke dwangsom opleggen
Dat is dus geen automatische wettelijke dwangsom, maar een rechterlijke dwangsom.